Aralboyı xalıqaralıq innovaciya orayı (IICAS) Qıtay Ilimler akademiyasınıń Sinjon ekologiya hám geografiya institutı (XIEG) menen birgelikte keń kólemli xalıqaralıq ilimiy ekspediciya baslanǵanın járiyaladı. Bul iri izertlew Aral teńiziniń qurıǵan ultanın qamtıp alıp, Qıtaydıń jetekshi ilimpazları, Ózbekstan Respublikası Ilimler akademiyasınıń Qaraqalpaqstan bólimi hám regionnıń jetekshi joqarı bilimlendiriw mákemeleriniń wákillerin birlestiredi.
Ekspediciyanıń tiykarǵı maqseti Aral teńiziniń qurıǵan ultanında júz berip atırǵan ekosistema ózgerislerin hár tárepleme úyreniwge qaratılǵan kompleksli ilimiy izertlewler ótkeriwden ibarat. Bul process topıraq jaǵdayın monitoring etiw, biologiyalıq hár túrlilikti bahalaw hám aymaq florasına baylanıslı maǵlıwmatlardı sistemalastırıwdı óz ishine aladı. Jumıs procesinde ósimliklerdiń shorlanǵan hám degradaciyaǵa ushıraǵan jerlerdiń ekstremal sharayatlarına beyimlesiw mexanizmlerin anıqlawǵa ayrıqsha itibar qaratıladı. Tiykarǵı wazıypalardan biri Aralboyı florasınıń biybaha Atlasın jaratıw ushın ilimiy tiykar jaratıw bolıp, ol aymaqta jasıl qaplamanı tiklew hám turaqlı rawajlandırıw boyınsha nátiyjeli ilajlardı islep shıǵıwda áhmietli tiykar bolıp xızmet etedi.
Bul ekspediciya mámleket húkimeti tárepinen Prezident Shavkat Mirziyoevtiń basshılıǵında alıp barılıp atırǵan, region ekosistemasın tiklew hám Aral teńiziniń qurıwı nátiyjesinde júzege kelgen ekologiyalıq krizis aqıbetlerin jumsartıwǵa qaratılǵan izbe-iz siyasat sheńberinde ámelge asırılıp atırǵanın atap ótiw kerek.
Izertlewdiń tiykarǵı baǵdarları:
Topıraq quramın úyreniw: Mineral qatlamlar hám duz kóshiwi proceslerin talqılaw. Ilimpazlardıń atap ótiwinshe, Aral ultanınan kóterilgen shań tek ǵana qońsı aymaqlarǵa emes, al Qıtay hám Evropanıń alıs regionlarına shekem jetip baradı.
Bilimlendiriw komponenti: Ekspediciya sheńberinde jas jergilikli izertlewshiler zamanagóy maǵlıwmatlardı tallaw hám dala jumısları usıllarına úyretiledi.
Dala izertlewleri dawamında toplanǵan maǵlıwmatlar ekologiyalıq jaǵdaydı turaqlastırıw boyınsha strategiyalıq mámleketlik qararlardı qabıl etiw ushın ilimiy tiykar bolıp xızmet etedi. Eki mámleket ilimpazlarınıń birge islesiwi tek ǵana házirgi ózgerislerdi atap ótiw emes, al shólistanlıqqa qarsı gúresiw boyınsha anıq sheshimler islep shıǵıwǵa qaratılǵan.
Ilaj sońında xalıqaralıq jámáát aǵzalarınıń qatnasıwında jumısshı ushırasıw ótkerilip, aldaǵı marshrutlar dodalanadı.